Tiếp điểm phụ MCCB dùng để làm gì?

Nhờ đó, tủ điện hoặc hệ thống điều khiển không cần kiểm tra trực tiếp mạch lực vẫn có thể nhận biết MCCB đang ở trạng thái đóng hay mở. Đây chính là nền tảng để tạo đèn báo trạng thái, tín hiệu digital input và logic liên động.

Tiếp điểm phụ MCCB dùng để báo trạng thái đóng/mở

Chức năng chính của tiếp điểm phụ MCCB là cung cấp tín hiệu điện phản ánh trạng thái của MCCB. Khi trạng thái tiếp điểm chính thay đổi, tiếp điểm phụ liên kết với cơ cấu đóng cắt cũng chuyển trạng thái tương ứng.

Tín hiệu này thường được sử dụng để xác định hai trạng thái cơ bản:

· MCCB đang đóng, mạch lực được nối

· MCCB đang mở, mạch lực bị ngắt

Điểm quan trọng là tiếp điểm phụ chỉ làm nhiệm vụ báo trạng thái, không thay thế tiếp điểm chính để mang dòng tải. Dòng đi qua tiếp điểm phụ thuộc mạch điều khiển và phải nằm trong giới hạn điện áp, dòng điện cũng như loại tải mà phụ kiện được thiết kế để đóng cắt.

Khi MCCB mở do thao tác bằng tay hoặc mở sau một sự kiện trip, tiếp điểm báo vị trí có thể đều phản ánh kết quả là mạch lực đang mở. Vì vậy, chỉ nhìn vào tín hiệu trạng thái chưa đủ để kết luận MCCB đã mở vì sự cố.

Tín hiệu trạng thái của tiếp điểm phụ được tạo ra như thế nào?

Tiếp điểm phụ thường hoạt động cùng cơ cấu đóng cắt của MCCB. Khi cơ cấu chuyển vị trí, trạng thái dẫn điện của các chân tiếp điểm phụ cũng thay đổi.

Một bộ tiếp điểm có thể có các phần tử như:

· COM: Chân chung

· NO: Tiếp điểm thường mở

· NC: Tiếp điểm thường đóng

Với dạng tiếp điểm chuyển đổi, khi cơ cấu thay đổi vị trí, một nhánh sẽ mở trong khi nhánh còn lại đóng. Mạch điều khiển dựa vào thay đổi này để tạo ra mức logic tương ứng với trạng thái MCCB.

Có thể hình dung đường tín hiệu theo nguyên tắc:

Nguồn mạch điều khiển → tiếp điểm phụ → thiết bị nhận tín hiệu → mạch trở về

Thiết bị nhận tín hiệu có thể là đèn báo, cuộn relay hoặc digital input của bộ điều khiển. Bản thân tiếp điểm phụ không thực hiện chức năng bảo vệ quá tải hay ngắn mạch; nó chỉ chuyển trạng thái điện theo cơ cấu mà nó đang giám sát.

Không nên mặc định rằng chân NO luôn đồng nghĩa với “MCCB ON” hoặc NC luôn đồng nghĩa với “MCCB OFF”. Trạng thái tham chiếu và cách đánh số chân phải được xác định theo sơ đồ của đúng loại MCCB và đúng bộ phụ kiện, vì cách bố trí có thể khác giữa các dòng sản phẩm.

Tín hiệu tiếp điểm phụ được sử dụng ở đâu?

Giá trị thực tế của tiếp điểm phụ nằm ở khả năng đưa trạng thái MCCB ra khỏi chính thiết bị đóng cắt để các phần khác của hệ thống sử dụng.

Các ứng dụng phổ biến gồm:

· Điều khiển đèn báo ON/OFF trên mặt tủ

· Đưa trạng thái MCCB về digital input của PLC hoặc RTU

· Hiển thị trạng thái thiết bị trên BMS, SCADA hoặc HMI

· Tạo điều kiện cho logic liên động giữa MCCB, contactor hoặc các thiết bị điều khiển khác

· Phát cảnh báo khi MCCB chuyển sang trạng thái mở ngoài trạng thái vận hành mong muốn

· Hỗ trợ giám sát từ xa trong các tủ phân phối và hệ thống tự động hóa

Ví dụ, hệ thống PLC có thể sử dụng một digital input nhận từ tiếp điểm phụ để xác nhận MCCB của một nhánh đang đóng trước khi cho phép thiết bị phía sau thực hiện một bước vận hành. Trong trường hợp này, tiếp điểm phụ đóng vai trò cung cấp thông tin điều kiện, còn PLC mới là phần xử lý logic.

Nếu dùng tiếp điểm phụ cho liên động, cần phân biệt liên động điều khiển thông thường với chức năng an toàn. Một tiếp điểm trạng thái thông thường không tự động trở thành phần tử đạt yêu cầu cho mạch an toàn; yêu cầu đó phải được kiểm tra riêng theo thiết kế của hệ thống.

Phân biệt tiếp điểm phụ trạng thái và tiếp điểm báo trip

Đây là điểm dễ gây nhầm nhất khi sử dụng phụ kiện MCCB.

Tiếp điểm báo trạng thái cho biết MCCB đang đóng hay mở. Tiếp điểm báo trip hoặc báo sự cố lại nhằm cung cấp thông tin về sự kiện làm MCCB chuyển sang trạng thái trip, tùy chức năng được nhà sản xuất thiết kế.

Ví dụ, nếu MCCB đang ON rồi bị quá tải và trip, tiếp điểm trạng thái có thể báo rằng tiếp điểm chính đã mở. Tuy nhiên, tín hiệu này về bản chất không cho biết việc mở là do quá tải, do người vận hành tác động hay do một lệnh cắt khác.

Muốn hệ thống phân biệt “MCCB đang mở” với “MCCB vừa trip”, cần sử dụng đúng loại tiếp điểm báo trip hoặc tín hiệu chẩn đoán mà MCCB hỗ trợ.

Do đó, khi thiết kế hệ thống giám sát, nên xác định trước hệ thống cần biết thông tin nào: chỉ cần vị trí đóng/mở hay cần biết cả nguyên nhân chuyển trạng thái. Hai yêu cầu này không nên được xem là một.

Lưu ý khi chọn và đấu nối tiếp điểm phụ MCCB

Tiếp điểm phụ phải tương thích với đúng dòng và kích thước khung MCCB. Hai MCCB có cùng dòng định mức không đồng nghĩa với việc sử dụng được cùng một bộ tiếp điểm phụ, vì cơ cấu lắp đặt và hệ phụ kiện có thể khác nhau.

Khi thiết kế mạch tín hiệu, cần kiểm tra ít nhất:

· Chức năng của tiếp điểm là báo đóng/mở, báo trip hay loại tín hiệu khác

· Sơ đồ chân COM, NO và NC của đúng phụ kiện

· Trạng thái tham chiếu của tiếp điểm trong từng vị trí MCCB

· Điện áp và dòng điện cho phép của tiếp điểm

· Khả năng sử dụng với tải AC, DC, relay hoặc digital input

· Yêu cầu đối với tín hiệu mức thấp nếu đấu trực tiếp vào thiết bị điện tử

· Số lượng tiếp điểm trạng thái cần thiết cho mạch điều khiển

Thông số của tiếp điểm phụ phải được xem độc lập với dòng định mức của MCCB. Một MCCB có thể mang dòng mạch lực hàng chục hoặc hàng trăm ampere, nhưng điều đó không có nghĩa tiếp điểm phụ được phép đóng cắt dòng tương đương. Tiếp điểm phụ được thiết kế cho mạch tín hiệu hoặc điều khiển và phải làm việc trong thông số riêng của phụ kiện.

Sau khi đấu nối, nên kiểm tra tín hiệu ở các trạng thái thực tế của MCCB như đóng, mở và trip nếu hệ thống sử dụng chức năng này. Việc kiểm tra giúp xác nhận logic trên PLC, đèn báo hoặc relay đúng với trạng thái vật lý của máy cắt, đồng thời phát hiện trường hợp đấu nhầm NO/NC trước khi đưa tủ điện vào vận hành.

Tiếp điểm phụ MCCB có nhiệm vụ chính là chuyển trạng thái đóng/mở của MCCB thành tín hiệu điện để phục vụ giám sát và điều khiển. Tín hiệu này có thể đưa tới đèn báo, relay, PLC, BMS hoặc SCADA, nhưng không nên nhầm với tín hiệu xác định nguyên nhân trip. Khi cần biết MCCB chỉ đang mở hay đã nhảy do một sự kiện cụ thể, hệ thống phải sử dụng đúng loại tiếp điểm tín hiệu tương ứng và tuân theo sơ đồ, thông số của đúng phụ kiện MCCB.